Kasze są źródłem wielu witamin i składników mineralnych. Jednak gotowanie ich w niewłaściwy sposób przyczynia się do zmniejszenia ich wartości odżywczej. Jak zatem gotować kaszę, aby była wciąż wartościowym produktem?
Kaszę otrzymuje się poprzez walcowanie, mielenie lub rozgniatanie nasion pszenicy, orkiszu, jęczmienia, prosa, gryki itp. Sklepy oferują bogaty asortyment kasz (kasza pęczak, perłowa, kuskus, bulgur, gryczana prażona i nieprażona, jaglana, owsiana, komosa ryżowa, kukurydziana itp.).
Kasze gruboziarniste, m.in. kasze gryczana, pęczak, jaglana, dostarczają węglowodanów złożonych oraz błonnika pokarmowego nierozpuszczalnego w wodzie. Frakcja błonnika nierozpuszczalnego w wodzie drażni jelita, przez co przyspiesza ich perystaltykę. Kasze gryczana, jaglana czy komosa ryżowa są bardzo dobrym źródłem witamin z grupy B, magnezu i potasu, niezbędnych do prawidłowej kurczliwości mięśni oraz prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.
Wartość energetyczna i skład poszczególnych kasz mogą się różnić. Wśród najważniejszych gruboziarnistych kasz wyróżnia się kaszę gryczaną, jaglaną i pęczak, które często polecane są diabetykom ze względu na ich wpływ na poziom cukru we krwi. Osoby z celiakią powinny wybierać kasze bezglutenowe (np. jaglaną, gryczaną, kukurydzianą, komosa ryżowa) - na opakowaniu powinien znajdować się znak przekreślonego kłosa.
Kaszę można gotować w foliowych woreczkach oraz luzem. Kasza luzem w proporcji 1:2 wody (1 część kaszy na 2 części wody) gotowana pod przykryciem przez ok. 15-20 minut daje sypkie ziarna. Gotowanie w woreczkach bywa wygodne, ale według badań traci się wtedy część składników odżywczych wraz z wodą, która odpływa do zlewu. Szacuje się, że kasze gotowane w woreczkach mogą być o ok. 25% uboższe w cenne składniki niż kasze gotowane luzem.
Porcja na osobę związana jest z kontekstem diety i rodzaju potrawy. W praktyce przyjmuje się orientacyjne wartości: 20 g suchej kaszy do zupy lub krupniku (ok. 500 ml potrawy) oraz 80-100 g suchej kaszy na danie główne, zależnie od przewidywanego przyrostu objętości i konsystencji. Kasza potrafi zwiększyć objętość 2-3 razy podczas gotowania, dlatego warto planować ilość w zależności od przepisu.
Aby kasza była puszysta, miękka w środku i sprężysta na zewnątrz, należy gotować ją krótko, po czym odstawić w garnku pod przykryciem, do wchłonięcia reszty płynu. Nie należy podnosić pokrywki ani mieszać podczas gotowania. Do gotującej się kaszy warto dodać przyprawy i tłuszcz dla lepszego smaku. Kasze drobnoziarniste gotuje się szybciej, natomiast kasze gruboziarniste mogą wymagać nieco dłuższego czasu.
Wybór rodzaju kaszy zależy od stanu zdrowia oraz preferencji smakowych. Kasze drobnoziarniste (np. kuskus, manna, perłowa jęczmienna) są lekkostrawne i dobrze pasują do lekkich potraw, podczas gdy kasze gruboziarniste (gryczana, pęczak) doskonale sprawdzają się w diecie osób z cukrzycą i jako zbilansowane źródło błonnika. Kasze bezglutenowe, jak kasza jaglana, gryczana, kukurydziana, komosa ryżowa, mogą być bezpiecznym wyborem dla osób z celiakią.
- Porcja dania głównego: 80-100 g suchej kaszy na 2 porcje końcowego dania, zależnie od przepisu i apetytu.
- Zupa z kaszą: około 20 g suchej kaszy na porcję krupniku lub zupie (500 ml potrawy) - aby zupa była sycąca, a ziarna nie doprowadziły do zbyt gęstej konsystencji.
Praktický průvodce dávkováním koření
- Deser z kaszy (np. kasza manna, jaglana w słodkim wariancie): 40-60 g suchej kaszy na porcję, zależnie od słodkości i dodatków.
Kasze to uniwersalny składnik, który warto mieć na talerzu. Wybierajcie kasze luzem zamiast woreczków, zwracajcie uwagę na proporcje wody i czas gotowania, a także dopasujcie gramaturę porcji do kontekstu posiłku. Dzięki temu każda porcja na noc będzie nie tylko smaczna, ale i wartościowa dla organizmu.